Vrede begint bij onszelf
“Zalig de vredestichters, want zij zullen kinderen van God genoemd worden.
Wanneer ik deze woorden van Jezus lees, blijf ik er altijd even bij stilstaan. Zalig de vredestichters. Het zijn woorden die misschien wel meer dan ooit tot ons spreken. Want vrede is niet vanzelfsprekend.
We leven in een wereld waarin oorlog en geweld dagelijks ons nieuws binnenkomen. Mensen verliezen hun huis, hun familie, hun veiligheid en soms zelfs hun leven. Kinderen groeien op in omstandigheden die wij ons nauwelijks kunnen voorstellen.
Maar ook dichter bij huis is vrede niet altijd vanzelfsprekend. Mensen kunnen tegenover elkaar komen te staan. In gezinnen, tussen buren, op het werk, in de samenleving en ook binnen een geloofsgemeenschap kunnen meningsverschillen soms leiden tot verwijdering.
En dan hoor ik opnieuw de woorden van Jezus: “Zalig de vredestichters.”
Niet alleen degenen die over vrede praten, maar degenen die vrede stichten.
Dat is voor mij als diaken een belangrijke opdracht.
Wat bedoelt Jezus met vrede?
Wanneer Jezus over vrede spreekt, gaat het niet alleen over het ontbreken van oorlog. Zijn vrede gaat dieper. Het is de vrede die ontstaat wanneer mensen zich met elkaar verzoenen. Wanneer er ruimte is voor vergeving. Wanneer mensen elkaar opnieuw durven vertrouwen. Wanneer niemand vergeten of uitgesloten wordt. Jezus laat ons zien dat vrede begint bij de manier waarop wij met elkaar omgaan.
Hij vraagt ons zelfs om onze vijanden lief te hebben en te bidden voor wie ons vervolgt. Dat klinkt soms bijna onmogelijk. Toch is het precies daar dat het Evangelie ons uitdaagt. Want als wij alleen vriendelijk zijn voor mensen die vriendelijk voor ons zijn, verandert er weinig.
De christelijke vrede begint wanneer wij ook de hand durven uitsteken naar degene met wie we het moeilijk hebben. Dat betekent niet dat we onrecht moeten goedpraten. Het betekent ook niet dat we alles zomaar moeten vergeten. Maar het betekent wel dat we weigeren om haat en verbittering het laatste woord te geven.
Franciscus van Assisi
Wanneer ik hierover nadenk, kom ik vanzelf bij Franciscus van Assisi. Franciscus heeft de woorden van de Bijbel heel concreet proberen te beleven. Hij koos voor eenvoud, armoede en verbondenheid. Hij wilde niet boven andere mensen staan, maar naast hen. Hij zag in de ander een broer of een zus.
Ook zijn verlangen naar vrede spreekt mij bijzonder aan. Tijdens een periode van oorlog en grote verdeeldheid zocht Franciscus de ontmoeting met de Egyptische sultan. Hij koos voor gesprek waar anderen vooral vijandschap zagen. Dat vind ik een krachtige boodschap voor onze tijd. Het is gemakkelijk om tegenover iemand te staan die anders denkt. Het is veel moeilijker om naast die persoon te gaan staan en te zeggen: “Vertel mij eens hoe jij dit ziet.”
Misschien begint vrede daar. Bij de bereidheid om de ander niet meteen als tegenstander te zien, maar als mens.
“Heer, maak mij een instrument van uw vrede”
Het bekende gebed dat aan Franciscus wordt toegeschreven, begint met:
“Heer, maak mij een instrument van uw vrede.”
Ik vind het mooi dat Franciscus niet bidt: Heer, verander de anderen.
Hij vraagt: “Maak mij.”
Daar zit voor mij een belangrijke boodschap in. Ik kan mij zorgen maken over de wereld. Ik kan mij uitspreken tegen oorlog en geweld. Ik kan bidden voor vrede.
Maar uiteindelijk moet ik ook naar mezelf kijken.
Ben ik zelf een mens die vrede brengt? Hoe spreek ik over anderen?
Kan ik luisteren naar iemand met wie ik het niet eens ben? Kan ik vergeving schenken? Durf ik mijn eigen fouten toe te geven? Ben ik bereid om soms de eerste stap te zetten?
Dat zijn geen gemakkelijke vragen. Maar misschien zijn het wel vragen die hij aan ieder van ons stelt.
Vrede begint klein
In mijn taak als diaken ontmoet ik veel verschillende mensen. Soms in de kerk, soms bij een doop of een uitvaart, soms bij een bezoek of gewoon tijdens een gesprek. Ieder mens draagt zijn eigen verhaal mee.
Sommige verhalen zijn vrolijk. Andere zijn getekend door verdriet, verlies of zorgen. Soms zie je aan de buitenkant helemaal niet wat iemand vanbinnen meedraagt. Juist daarom geloof ik zo sterk in de kracht van nabijheid.
Een bezoek kan vrede brengen.
Een luisterend oor kan vrede brengen.
Een hand op de schouder kan vrede brengen.
Een eenvoudig “Hoe gaat het met je?” kan iemand laten voelen dat hij niet vergeten is.
Vrede hoeft niet altijd groot te zijn. Soms is vrede gewoon: er zijn voor elkaar.
Ook in onze parochie
Een parochie is een gemeenschap van mensen. En mensen verschillen van elkaar…
We hebben verschillende leeftijden, verschillende achtergronden en verschillende ideeën. We kijken soms anders naar de Kerk, naar de samenleving of naar de toekomst. Dat hoeft geen probleem te zijn.
Het wordt pas een probleem wanneer we elkaar daardoor niet meer willen verstaan. Daarom denk ik dat de bijbel ook voor onze pastorale eenheid een belangrijke boodschap heeft. Jezus vraagt ons niet om allemaal hetzelfde te zijn. Hij vraagt ons om elkaar lief te hebben.
Dat betekent dat we soms moeten luisteren wanneer we liever spreken. Dat we soms moeten zwijgen wanneer we een scherp antwoord klaar hebben. Dat we soms een stap terug moeten zetten om de ander ruimte te geven.
En soms betekent het gewoon dat we elkaar opnieuw begroeten.
Ook wanneer het moeilijk is.
Pax Christi
In die geest spreekt ook Pax Christi mij aan. De naam zelf zegt het al: Vrede van Christus. Vrede is voor christenen geen bijkomstigheid. Het behoort tot het hart van de Bijbel. Wanneer de verrezen Jezus bij zijn leerlingen komt, zijn één van zijn eerste woorden: “Vrede zij u.” Wat een prachtige woorden.
De leerlingen zijn bang en onzeker. Ze weten niet goed wat de toekomst brengt. En juist tot hen zegt Jezus: “Vrede zij u.”
Het is alsof Jezus ook vandaag tot ons zegt: Wees niet alleen bang. Verlies de hoop niet. Mijn vrede is sterker dan jullie angst.
Die vrede van Christus is niet de belofte dat er nooit moeilijkheden zullen zijn. Het is de zekerheid dat wij in die moeilijkheden niet alleen zijn.
“Mijn vrede geef Ik u”
Er is nog een andere zin van Jezus die mij bijzonder raakt: “Vrede laat Ik u na, mijn vrede geef Ik u.” (Johannes 14,27)
Jezus zegt niet: Ik geef jullie een gemakkelijk leven. Hij zegt: “Mijn vrede geef Ik u.” Dat is iets anders.
De vrede van Christus kan aanwezig zijn, zelfs wanneer het leven moeilijk is.
In verdriet. In onzekerheid. In ziekte en ouder worden. In afscheid nemen.
In momenten waarop wij zelf niet meer weten welke weg we moeten gaan.
Als diaken mag ik soms heel dicht bij zulke momenten komen. Bij geboorte en vreugde, maar ook bij afscheid en verdriet. En juist daar ervaar ik hoe belangrijk het is dat mensen niet alleen staan. Soms kunnen we het verdriet niet wegnemen. Maar we kunnen er wel zijn. En misschien brengen we daarmee iets van de vrede van Christus.
Pax Christi begint ook bij ons
Wanneer wij de naam Pax Christi horen, denken we misschien aan vrede tussen volkeren en aan grote internationale conflicten. En terecht. Maar Pax Christi begint ook hier: In onze straat. In onze familie. In onze pastorale eenheid.
In onze eigen woorden en daden.
Wij kunnen de wereldvrede niet alleen tot stand brengen. Maar wij kunnen wel voorkomen dat onze eigen kleine wereld een plaats van verdeeldheid wordt.
Wij kunnen kiezen voor een vriendelijk woord. Voor een gesprek. Voor vergeving.
Voor solidariteit. Voor aandacht voor wie kwetsbaar is. Voor mensen die zich niet gehoord voelen. Zo wordt vrede concreet.
Mijn opdracht als diaken
Als ik mijn taak als diaken probeer samen te vatten, dan denk ik vaak aan drie woorden: dienen, luisteren en verbinden.
Dienen: omdat niemand alleen voor zichzelf leeft.
Luisteren: omdat ieder mens een verhaal heeft dat gehoord mag worden.
Verbinden: omdat Christus ons niet vraagt om muren te bouwen, maar om bruggen te slaan. Ik weet dat ik daarin tekortschiet. Ook ik heb momenten waarop ik te snel oordeel, te weinig luister of te gemakkelijk mijn eigen gelijk wil halen. Misschien is dat juist waarom het gebed van Franciscus zo belangrijk is:
“Heer, maak mij een instrument van uw vrede.” Niet één keer. Maar iedere dag opnieuw!
Wat kunnen wij zelf doen?
Misschien kunnen we onszelf deze week eens één eenvoudige vraag stellen:
“Waar kan ik vandaag vrede brengen?”
Misschien is er iemand die we al een tijdje niet meer spreken.
Misschien is er iemand die we moeten vergeven.
Misschien is er iemand die ons nodig heeft.
Misschien moeten we gewoon wat vaker luisteren.
Het hoeft niet groot te zijn. Een klein gebaar kan soms een groot verschil maken. Zoals een kaarsje dat we aansteken in een donkere kerk: het licht is klein, maar de duisternis heeft niet het laatste woord.
Een gebed om vrede
Daarom wil ik graag eindigen met een gebed.
Heer Jezus, U hebt ons gezegd:“Zalig de vredestichters.”
Maak ook ons tot mensen die vrede brengen.
Wanneer wij boos zijn, geef ons geduld.Wanneer wij gekwetst zijn, geef ons de kracht om te vergeven.Wanneer wij tegenover elkaar staan, geef ons de moed om elkaar opnieuw te ontmoeten.Wanneer wij te snel oordelen, leer ons dan luisteren.Wanneer iemand eenzaam is, maak ons nabij.Wanneer wij moedeloos worden, geef ons hoop.
Heer,
maak van onze pastorale eenheid een plaats waar mensen welkom zijn.Een plaats waar mensen elkaar vinden. Een plaats waar verdriet gedeeld mag worden. Een plaats waar vreugde gevierd wordt. Een plaats waar verschillen niet tot verdeeldheid leiden, maar ons leren om elkaar beter te begrijpen.
En maak ons, naar het voorbeeld van Franciscus van Assisi, tot instrumenten van uw vrede. Want vrede begint niet ergens ver weg. Vrede begint bij mij. Vrede begint bij jou. Vrede begint bij ons.
En misschien is dat wel de mooiste opdracht die Jezus ons meegeeft:
niet alleen verlangen naar vrede, maar zelf vredestichter worden.
Moge daar de vrede van Christus met ons allen zijn.
Diaken Stijn Hantson
